Kuduz, sinir sistemini tutan viral bir hastalıktır. Klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra hem hayvanlarda hem insanlarda neredeyse her zaman ölümcüldür. Aynı zamanda aşıyla tamamen önlenebilir; Türkiye’de sahipli kedi ve köpeklerde aşının yasal olarak zorunlu olmasının nedeni budur.

Nasıl bulaşır

Enfekte bir hayvanın tükürüğüyle, neredeyse her zaman ısırık yoluyla. Bir çizikten ya da tükürüğün açık yaraya veya göz, burun, ağız mukozasına temasıyla da girebilir.

Virüs sinirler boyunca beyne ilerler. Kuluçka süresi genellikle iki hafta ile üç ay arasındadır, ancak çok daha uzun olabilir; haftalar önceki bir ısırığın hâlâ önemli olmasının nedeni budur.

Belirtiler

Kuduzun görünümü öngörülemez. Aşısız bir hayvanda açıklanamayan her nörolojik ya da davranışsal değişiklik bu soruyu akla getirmelidir.

Erken evre. Belirgin bir huy değişikliği: dost bir köpeğin içine kapanması ya da huysuzlaşması, çekingen bir köpeğin alışılmadık biçimde sokulgan olması. Ateş. Eski bir ısırık yerini yalama ya da kemirme.

Saldırgan biçim. Huzursuzluk ve tedirginlik, sebepsiz saldırganlık, cisimlere ve havaya saldırma, başıboş dolaşma, havlamanın sesinin değişmesi, yenmeyecek cisimleri çiğneyip yutma.

Felç biçimi. Arka bacaklardan başlayan artan güçsüzlük, düşük çene, yutamama ve klasik ağız köpürmesi görüntüsünü yaratan bol salya. Ardından felç, koma ve ölüm.

Kuduz hayvanların hepsi saldırgan değildir. Felç biçimi sıktır ve boğazına bir şey takılmış bir köpek gibi görünür; bu tehlikelidir, çünkü tam da o durumda insan ağzına elini sokar.

Yutamayan ve salyası akan bir köpeğin ağzına, kuduz durumunu bilmiyorsanız asla elinizi sokmayın.

Isırıldıysanız

Yarayı hemen bol sabun ve akan suyla en az on beş dakika yıkayın. Bu, virüsü fiziksel olarak uzaklaştırır ve en etkili ilk adımdır.
Hemen hastaneye gidin. Temas sonrası tedavi erken başlandığında yüksek oranda etkilidir ve geciktirilmemelidir.
Hayvanı güvenle kapatabiliyorsanız öldürmeyin ve kaybetmeyin; gözlenmesi ya da incelenmesi gerekir.
Bildirin. Kuduz Türkiye’de bildirimi zorunlu bir hastalıktır.

Hayvanınız ısırıldıysa

Yaraya çıplak elle dokunmayın. Hayvanı güvenle kapatın ve aşı geçmişiyle birlikte hemen bize ulaşın. Aşısı güncel bir hayvan, aşısız bir hayvandan çok farklı bir konumdadır.

Aşı

Kuduz aşısı Türkiye’de sahipli kedi ve köpeklerde zorunludur ve belirli aralıklarla tekrarlanır. Hayvanın kayıt bilgileriyle kaydedilir ve yurt dışına çıkış için gereklidir.

Hayvanınızı korur, evinizi korur ve bir ısırık olayı yaşanırsa durumun en kötü türden bir acil değil, yönetilebilir bir mesele olmasını sağlar.